Dostunuz Hidrometre

Şeker/Alkol Dönüşüm Tablosu Nasıl Kullanılır ve Hidrometre Kullanım Alanları

Ufak bir maliyetle alacağınız hidrometre ve mezür ile;

  • Bağdaki üzümün şeker oluşumunu izleyip hasat edileceği zamanı ya da gerekliyse eklenecek şeker miktarını belirlemek. Bu işlem için daha pahalı ama pratik olan refraktometre de işinizi görür. Unutmayın, refraktometre içinde alkol oluşmaya başlamış şıralarda, alkolün kırılma indexine etkisi yüzünden yanlış ölçüm verir, o yüzden fermentasyon takibinde hidrometre kullanılmalıdır.
  • Mayalama işleminden sonra fermentasyonun gidişat takibi ve sonlanıp sonlanmadığını anlamak, durma tehlikesi varsa erkenden önlem alabilmek mümkündür.

En çok aldığımız sorulardan belki de birincisi: “Yaptığımız şarabın alkolü ne kadar olacak?”

Bu sorunun yanıtına geçmeden en çok sorulan ikinci sorudan başlayalım: Yaptığımız şaraba alkolü ne zaman katıyoruz? Bu soru genelde konuya uzaktan ilgi duyup henüz kolları sıvamayan meraklılardan geliyor. Kısa yanıtı: Şaraba, biraya ya da herhangi bir fermente içeceğe birkaç istisna dışında dışarıdan alkol katmıyoruz. Ekmek mayasının çok yakın akrabası olan belli maya grupları özellikle Saccharomyces Cerevisiae ve Saccharomyces Bayanus, şıranızda bulunan şekeri basit tabiriyle yiyerek, bir yandan çoğalır, bir yandan yan da ürün olarak etil alkol (etanol) üretir ve karbondioksit ile biraz da ısı açığa çıkarır. Yani alkolü maya üretir. Biz mayaların bu yaşam döngüsüne fermentasyon diyoruz.

Dolayısıyla ilk soruya dönersek, yaptığımız şarabın, biranın, meyve şarabının sonuç alkolünün ne olacağını belirleyen başlıca veri, mayayı katmadan önce şıranızda bulunan şeker oranıdır. Maya bu şekeri alır ve gücü yettiğince – bazı maya şekerin yarısı kadar, bazısı 0,57’si kadar – alkole dönüştürür (yanısıra aroma ve tat kimyasalları oluşturur ama şu anki konumuz değil).

Her ne fermente ürün yapıyorsanız yapın, başlangıç şekerinizi ölçebildiğiniz zaman sonuçta elde edeceğiniz fermente içeceğin alkolünü de önceden hesaplayabilir ve daha önemlisi ekleyeceğiniz şeker miktarıyla yükseltebilirsiniz – mayanızın alkol direncinin izin verdiği yere kadar.

Spesifik Gravite ve Brix Tablosu Kullanımı:

Yukarıda bahsettiğimiz şeker ölçümü hidrometreyle yapılan spesifik gravite ölçümüdür: Spesifik gravite bir sıvının dansitesinin (diğer adı yoğunluk: bir sıvının birim hacminin ağırlığı) referans sıvının (su) dansitesine olan oranıdır. Birimsiz bir rakamdır ve az sonra göreceğimiz spesifik gravite tablosundaki sayılarla ifade edilir.


Specific Gravity to Brix Conversion Table

Özetle içinde şeker barındıran bir sıvının, barındırdığı şeker konsantrasyonu ile doğru orantılı olarak, spesifik gravite değeri artar. Buradan yola çıkarak aşağıdaki tablolar oluşturulmuştur:
Bu tabloda spesifik gravite rakamının karşılığı olan ve Brixdenen bir başka ölçüm daha göreceksiniz: Brix spesifik graviteyle ölçülen değerin daha pratik anlaşılabileceği bir sistemdir, şöyle ki; 1 Brix , 100 gr lık sıvıda 1 gram şeker miktarı olduğu anlamına gelir.


Dolayısıyla, sözgelimi üzümlerde hasat zamanı okumaya alıştığımız 24 Brix derecesi, şıranın 100 gramında 24 gr yani 1 litresinde 240 gr şeker olduğunu gösterir. Brix, oldukça pratik bir rakamsal değerdir,çünkü bu değer üzerinden mayanızın üreteceği alkol miktarını öngörebilirsiniz.


SATIN AL: Hidrometre 980-1150

Bu aşamada kısaca mayanın şeker/alkol dönüşüm katsayısından söz etmek gerekir: Mayadan mayaya değişmekle birlikte, endüstriyel mayalar şekeri 0,50 ile 0,58 oranında alkole dönüştürür. Örneğin, 24 Brix den bahsediyorsak , bu şıranın 1 litresinde 240 gr şeker olduğunu anlarız. Mayamızın da fermentasyon sonunda %12 (24×0,50) ile %13,9 (24×0,58) arasında alkol üreteceğini öngörebiliriz.


SATIN AL: Mezur 250 ml – PP

Bu bilgilerden sonra, bir örnekle hidrometremizi ekteki tablo yardımıyla nasıl kullanacağımızı görelim:
Diyelim ki Ağustos sonunda üzümünüz geldi. Bir kapta 250 ml lik mezürünüzü dolduracak kadar şıra elde edebileceğiniz üzümü sıkıp, suyunu mezüre koyun, hidrometreyi yavaşça içine bırakıp dengeye gelmesini bekleyin ve şekilde işaret edilen yerden okuduğunuz değeri not edin.

Örneğin 1100 okudunuz diyelim. Tablodan bu değer karşılığı olan Brix değerini bulun: Birx değeri 23,75 dir. Bu da bize şıramızın 1 itresinde 237,5 gr şeker olduğunu gösterir. Mayamızın dönüştürme oranını 0,55 olarak alırsak;
23,75 *0,55= %13,06 sonuç alkol hesaplayabiliriz. Bu değerden ufak sapmalar olsa da fikir vermek ve gerekirse şeker ilavesi için pratik bir hesaplamadır.

Fermentasyon takibinde, her gün sabah akşam birer kez olmak üzere iki ölçüm alınması ve değer düşüşünün 1000 değerinin altına 990’lara gelene dek sürdürülmesi önerilir. İlk gün 4-5 puanlık sp gr düşüşü olacak, fermentasyon hızlandığında 2- 3. Gün 10 ar birimlik düşüşler gözlenecek, son günlere doğru düşüş hızı yine yavaşlayacaktır.

Bu çok hesaplı aletle fermentasyonlarınızı takip edebilir ve sorunları başlamadan çözebilirsiniz.

 

Dostunuz Hidrometre” te bir düşünce

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir